Yapay zeka son birkaç yılda “hızlı dene – hızlı üret” paradigmasıyla ilerledi. Model seç, prompt yaz, deploy et. Özellikle LLM tabanlı ürünlerde bu yaklaşım neredeyse varsayılan hale geldi. Ancak Avrupa Birliği’nin AI Act düzenlemesi ile birlikte bu dönem kapanıyor. Artık yapay zeka sadece bir yazılım bileşeni değil; regüle edilen bir ürün.
Bu yazıda AI Act’in ne olduğunu anlatmanın ötesine geçip, geliştiriciler ve teknoloji şirketleri için gerçek dünyada neyi değiştirdiğini konuşalım.
2023-2024 yıllarında başlayıp günümüze kadar geldiğimiz süreçte teknoloji dünyasında çok net bir örüntü oluştu. Neredeyse her ürün, her platform ve her servis kendini şu şekilde konumlandırıyor:
Bu noktada açık konuşmak gerekiyor.
Bugün piyasadaki birçok ürün için “AI” bir teknoloji bileşeni değil, bir pazarlama zorunluluğudur.
Bu sert bir ifade olabilir. Ancak sahadaki gerçeklik çoğu zaman bunu doğruluyor.
Yazılım geliştirme pratiği kökten bir dönüşüm geçiriyor. “Vibe coding”, AI-assisted yazılım geliştirme ve agentic sistemler artık günlük iş akışımızın parçası haline geldi.
İlk bakışta tablo oldukça net görünüyor: Daha az kod yazıyoruz, daha hızlı ilerliyoruz, daha az efor harcıyoruz.
Ancak sahadaki deneyim farklı bir şey söylüyor.
Birçok geliştirici şu hissi paylaşıyor:
Bu yazıda bu hissin arkasındaki gerçeği inceleyeceğiz: AI gerçekten bilişsel yükü azaltıyor mu, yoksa sadece yeniden mi dağıtıyor?
1970’lerin sonlarında Meir Lehman, büyük ölçekli yazılım sistemlerinin zaman içindeki davranışlarını inceleyerek bir dizi kanun ortaya koydu. Bu kanunlar teorik değil, doğrudan üretim sistemlerinden elde edilen gözlemlere dayanıyordu.
Bugün ise farklı bir kırılma noktasındayız. Yazılım artık sadece insanlar tarafından yazılmıyor, giderek artan oranda AI ile üretiliyor.
Son birkaç yılda yazılım dünyasında çok yoğun şekilde konuşulan, sürekli gündemde tutulan ve ciddi bir hype ile sunulan bir dönüşüm yaşanıyor.
Her yerde aynı sorular:
